2010 İstanbul’unda Üsküdar

VI. Uluslararası Üsküdar Sempozyumu'nda Kemal Esinç Özbilen tarafından tebliğ edilen "2010 İstanbul’unda Üsküdar" dosyasını aşagıdaki linkten indirebilirsiniz:

http://rapidshare.com/files/179420991/2010___304_stanbul_unda_ueskuedar.ppt.html

NOT: Dosyayı açabilmek için Microsoft Powerpoint programı gereklidir.

İstanbul’a Gelen İlk Türk Komutanlar

ÜSKÜDAR’DAN İSTANBUL’U SEYREDEN TÜRKLER

“Mızrak, ok ve yaydan oluşan silahlar çekili, beli kemerli, uzun ve örgülü saçlı, rüzgar gibi uçan Türk atlıları İstanbul önlerinde..”

AFŞİN BEY (Emir Afşin)
1068 tarihinde Anadolu’yu fethetmek amacı ile yola çıkmış ve Üsküdar’a kadar gelmiştir. İstanbul’u almak amacı ve zaten yeterli birliği ve mühimmatı olmadığı için geri dönmüştür. Daha sonra 1070 senesinde isyan sonucu İstanbul’a sığınan Erbasgan’ı teslim almak için Üsküdar’a gelmiştir. Bizanslıların Erbasgan’ı teslim etmemesi sonucu geri dönmüş ve dönüş yolu üzerindeki bütün şehirleri yağmalayıp yıkmıştır. Çünkü yine İstanbul’u kuşatacak yeterli gücü yoktur.

ERBASGAN (Alparslan’ın kızkardeşi Gevher Hatun’un kocası)
1070 senesinde, Büyük Selçuklu hükümdarı Alparslan ile arası bozulunca yardım istemek ve sığınmak amacı ile İstanbul’a gelmiş ve Bizans İmparatorluğu tarafından korumaya alınmıştır. (Bizans’a sığınan ilk Selçuklu prensi.)

ARTUK BEY (Artukoğulları)
Bizans İmparatorluğunda çıkan isyanı (Ursel) bastırmak için yardım amaçlı olarak İstanbul’a gelmiştir. İsyanı bastırdıktan sonra Üsküdar’da ordusu ile birlikte konaklamıştır.

ÇAKA BEY
1078 senesinde, esir olarak İstanbul’a gelen Çaka Bey burada eğitim gördü ve sonra İstanbul’dan ayrılarak İzmir bölgesinde kendi beyliğini kurdu. Bizanslılar tarafından tutsak edilmiş, fakat çok yetenekli olduğundan asalet ünvanı verilmiştir. Çevredeki Türk kuvvetlerini örgütlemesinden dolayı Bizans için ciddi bir tehdit oluşturmuştur. Bunun üzerine dönen Bizans entrikaları sonucunda, damadı 1. Kılıçarslan tarafından şölende öldürülmüştür. (1093)

DANİŞMENDOĞLU TURASAN BEY
1083 senesinde İstanbul’u fethetmek amaçlı Üsküdar’a kadar gelmiş ve Alemdağ bölgesine bir kale yaptırmıştır. Denişmendlilerden beklediği yardım gelmeyince fazla dayanamamış ve birlikleri ile beraber yaptırdığı kale önünde vefat etmiştir. Mezarı Alemdağ’da bulunmaktadır.

ANADOLU SELÇUKLU SULTANLARI

KUTALMIŞOĞLU SÜLEYMAN ŞAH
1075 tarihinde Üsküdar’ı almıştır. İstanbul’u fethedemeyeceğini anlayınca İznik şehrine geri dönmüş ve burayı Anadolu Selçuklu başkenti yapmıştır. Daha sonra 1078 senesinde Bizans isyanını bastırmak için 2000 kişilik ordusu ile birlikte İstanbul’a gelen Süleyman Şah bunda başarılı olmuş ve Üsküdar’a yerleşmiştir. Türk askerleri kurdukları çadırlarda konaklamışlardır. Burada gümrük daireleri (karakollar) kurup boğazdan geçen gemilerden vergi almıştır. Bu konudan rahatsız olan Bizans İmparatorluğu planladığı entrikalar ve gerilla saldırıları ile Süleyman Şah’ı tekrar İznik bölgesine kadar yavaş yavaş geriletmişlerdir.

VEKİL EBU’L KASIM (1086-1092)
İstanbul boğazına kuvvet yollamış ve Gemlik’te gemi yapımına başlamıştır. Bunun üzerine İstanbul’a davet edilmiştir.

SULTAN MESUD
1126 senesinde, Bizans daveti üzerine İstanbul’a gelmiştir.

II. KILIÇARSLAN
Bizans İmparatorluğu ile anlaşma yapmak için İstanbul’a gelmiştir. Ziyareti Bizans tarihi açısından da çok önemli olup, yapılan anlaşma sonucunda Bizans İmparatorluğu Danişmedlilere verdikleri desteği (bir süreliğine) geri çekmişlerdir.

I. GIYASEDDİN KEYHÜSREV
Anadolu Selçuklu tahtını kardeşi II. Süleymanşah’a bırakınca sığınmak ve yaşamak için İstanbul’a gelmiştir. Burada Bizans İmparatorluk ailesinden bir evlilik dahi yapmıştır. 1204 tarihindeki Latin işgali sonucunda güvenliğin kaybolması nedeni ile şehirden ayrılmış ve daha sonra da kardeşinin ölümü ile birlikte Anadolu Selçuklu tahtına yeniden geçmiştir.

İZZEDDİN KEYKAVUS – I. ALAEDDİN KEYKUBAD
Babaları olan I. Gıyaseddin Keyhüsrev’in ardından onlar da İstanbul’a ve dolayısı ile Bizans İmparatorluğuna sığınmışlardır. Burada eğitim görmüşlerdir. Keyhüsrev onları, tahta geçmek için Konya’ya giderken İznik İmparatorluğu’na rehin olarak bırakmıştır. Bizans İmparatorluğu içerisinde yaşamalarından dolayı iktidarları zamanında Bizans ile gayet iyi ilişkiler içerisinde olmuşlardır.

Tarihteki İstanbul Boğazı Geçişleri

Tespit ettiğimiz bu üç önemli olayı 2010 yılı içinde birebir yaşatmayı planlıyor, İstanbul 2010 Projelerine ve turizme büyük katkı sağlayacağına inanıyoruz.

Tarihçi Heredot’a göre, Pers İmparatoru I. Darius, İ.Ö. 512 senesinde Samoslu Mandrokles’e yaptırdığı Darius Köprüsü’nden 700.000 askerini geçirmişti. Tam 325 gemi yan yana bağlanarak, bugün Boğaziçi Köprüsü’nün bulunduğu yerin yakınlarinda bir yüzer köprü inşa etti. Her gemi kalın halatlarla iki yanından sımsıkı bağlanmıştı. Akıntının en az zarar veren yeri seçilen köprü savrulmuyordu, bu sayede piyadeler, süvariler ve filler köprüden rahatça geçmişti. I. Darius bu geçişi Rumeli Hisarı’nın bulunduğu tepenin doruklarındaki kayalardan oyulmuş tahta kurularak seyretmişti.

I. Darius

Darius Köprüsü, bazı kaynaklara göre Asya ve Avrupa yakalarını birleştiren ilk geçittir. Mimar Mandrokles bu geçişi ölümsüzleştiren bir tablo yaptırmış ve Samos’daki Hera tapınağına sunmuştur.

***********************************

Bizans İmparatoru I. Heraklius, ömrünün son yıllarında yakalandığı bir hastalıktan dolayı sudan korkmaya başlamıştı. 626- 629 yılları arasında yapılan İran seferine ordu bu yüzden Karadeniz’i kuzeyden dolaşarak gitmişti. Dönüşte, yorulan orduyu aynı yoldan döndürmemek için, kayıkları boğazın iki yakası arasına dizdirerek birbirlerine bağlatmış ve at üstünde Asya yakasından Avrupa yakasına geçirmişti. Bu geçiş sırasında kayıkların kenar kısımları ağaçlar ile kaplanarak I. Heraklius’un suyu hiç görmemesi sağlanmıştı. Bu geçişin Rumeli Hisarı’nda noktalanmış olduğu düşünülmektedir. Diğer iddialara göre I. Heraklius bu hastalığa Kudüs veya Şam seferlerinden birinde yakalanmıştır.

I. Heraklius

***********************************

Peçenek Savaşçısı

Birçok Peçenek'in Bizans ordusunda hizmet aldığı ve bu ücretli askerlerin Selçuklulara karşı Anadolu’ya gönderildiği bilinmektedir. 1048 yılında, Damatrys’de (Samandıra) konuşlanmış olan Bizans ordusunda yer alan Peçenekler Anadolu Selçuklular ile savaşmak istemeyerek ayaklandılar. Geri dönüşte, Bizanslılar’ın gemilerini kullanamayacaklarını anlayan 15 bin Peçenek atlısı, Başbuğ Katalan idaresinde atlarını sulara sürerek Boğaz’ın Asya yakasından Avrupa yakasına geçtiler ve yurtlarına döndüler. Geçiş noktalarının geçişe en uygun noktalar olan Anadolu Hisarı ile Bebek arası olduğu tarihçiler tarafından dile getirilmektedir.

Peçenekler daha önceden Tuna, Volga gibi büyük nehirleri zaten defalarca at üzerinde geçmişlerdir.